Bizimle iletişime geçiniz

Ekonomi

Sanayide sessizlik hakim: Bu dönemde üretim yapmak akıllı insan işi değil

Ekonomik bunalım ve zamlara karşı esnaf ayakta durmakta zorlanıyor. Sanayi, mobilya, matbaa sektöründe çalışan esnaf, maliyetlerden ve durgunluktan dert yanıyor.

BOLD – Küçük esnafın sorunları aynı; artan maliyetler, işlerdeki durgunluk… Yurttaşlar gibi esnaf da kara kara düşünüyor. Çoğu, “Böyle giderse kepenkleri indireceğim” diyor. İstanbul İkitelli Organize Sanayi Bölgesi (OSB), Topkapı Matbaacılar Sitesi ve Eyüp Mobilya Sitesi’nde (MODESA) esnafın durumu içler acısı.

OSB esnafı en çok piyasadaki durgunluk ve artan maliyetlerden şikayetçi. Matbaacılar döviz kurlarındaki değişimlerin maliyetleri çok yükselttiğini belirterek, üretimde kullandıkları her şeyin dövizle bağlantılı olmasından yakınıyor. Birgün’den Gökay Başcan’ın haberine göre mobilyacılarda da durum farklı değil. Mobilya esnafı, dövizin düşmesine karşın malzeme fiyatlarında düşme olmadığını ve malzeme veren firmaların ‘örgütlü’ bir şekilde zam yaparak küçük esnafı zor durumda bıraktığını söylüyor.

“DEVLET BİR KERE DE ESNAFIN KAPISINI ÇALDI MI?”

25 yıldır basınçlı hava makinelerinin tamiratını ve satışını yaptığını belirten Metin Dışbudak, sektörde büyük bir daralma olduğunu ve günü kurtarmak için çalıştıklarını ifade etti.

Sanayinin tedarikçisi olduklarını ve sanayideki daralmanın direkt olarak işlerine yansıdığını belirten Dışbudak, “Üretici, piyasadaki daralmadan kaynaklı para harcamaya imtina ettiği için bu durum doğrudan bize yansıyor. Şu an bizi ancak tamirata, bakıma kriz durumlarında çağırıyor. Para alacağımız kesimin ödemelerinde problem oluyor. Çünkü onlar da para kazanamıyor” diye konuştu.

Maliyetlerin iki katı arttığını, ancak bunu müşteriye yansıtamadıklarını söyleyen Dışbudak, “Yarın ne olacağımız belli değil. Son 1 yılda aldığımız ürün ve malzemelerin fiyatları iki kat arttı. Gitmişim daha önce, 300 liraya bakım yapmışım, fiyatlar iki kat artmış, 600 lira istemem lazım, isteyemiyorum. Giden benim işçiliğimden gidiyor” dedi.

Dışbudak, sözlerini şöyle sonlandırdı:

“Ekonomiye, piyasaya güven yok. Devletin destek verdiği yok ki. Devlet dediğin vatandaşın hayatını kolaylaştırmak için oluşturulmuş organizasyon. Devlet bir kere de esnafın kapısını çalıp, ‘Bir ihtiyacınız var mı? Elektrik faturaları yüksek mi? Yapabileceğimiz bir şey var mı?’ diye sordu mu?”

“ÇIKARDIĞIM ELEMANIN TAZMİNATINI ÖDEYEMEDİM, İŞ YERİMİ DEVRETMEK ZORUNDA KALDIM”

6 senedir yufka açma makinesi imalatında, 4 yıldır da plastik oyuncak sektöründe olduğunu belirten Yalçın Y., elemanının tazminatını ödeyemediği için yufka açma makinesi imalathanesini elemanına devretmek zorunda kaldığını anlattı:

“5 senedir çalıştığım elemanı geçen sene çıkartmak zorunda kaldım. Yufka makine işini komple ona devrettim. Bunu da tazminatına karşılık verdim. Yoksa mağdur olacaktı, veremeyecektim tazminatını.”

“İFLASA DOĞRU YOL ALIYORSUN”

Üreticinin ezildiğini, aracıların para kazandığını söyleyen Y., “Sektörün durumu parlak değil. Biz imalatı yapıyoruz, İSTOÇ’a gidiyor, oradan da Türkiye’ye dağılıyor. İSTOÇ’un, yani aracının durumu iyi. Biz İSTOÇ’la vadeli çalışıyoruz ancak hammaddeyi peşin alıyoruz. Sermayen yoksa da sıkıntı yaşıyorsun. Üretim yapmak akıllı insan işi değil. Elemanın, elektriğin, suyun, makinelerin, hammaddelerin… Her şeyin peşin. Ancak malı vadeli satıyorsun. Sonra da iflasa doğru yol alıyorsun” şeklinde konuştu.

“BU SÜRECİ ATLATABİLECEĞİMİZİ DÜŞÜNMÜYORUZ”

Para kazanacaklarını düşünerek plastik oyuncak işine girdiğini, ancak şu an 100 bin lira borcu olduğunu belirten Y., “Ben bu işe girerken borcum yoktu. Şimdi devlete 100 bin lira borcum var.

Yufka makinesi imalatında da para kazanamadık. Bundan 6 yıl önce yufka makinesinin imalatı 700 lira, satış fiyatı 3 bin liraydı. Şimdi maliyeti işçilik hariç 4 bin 500 lira, satış fiyatı 6 bin 500 lira, o da satabilirsen. Kromlu mil, plastik polyemit, bunların fiyatları uçtu.

Bu süreci atlatabileceğimizi düşünmüyoruz. Dükkanı kapatsam vergi borçlarını ödemek için hiç umudum kalmıyor. Bir yerde maaşla çalışarak o vergileri ödeme şansım yok” ifadelerini kullandı.

“SANKİ HAMAM İŞLETİYORMUŞUZ GİBİ ELEKTRİK VE SU FATURASI GELMİŞ”

43 yıldır motor ustası olduğu kaydeden Ali Dışbudak, büyük krizlerde dahi bu kadar işlerin azaldığını görmediğini ifade etti. Arızadan durana kadar arabayı ustaya getirmediklerini söyleyen Dışbudak, “Hâlâ 3-4 sene önceki işçilik fiyatını veriyoruz. Kimsede para yok. Masraflar çok, bir elektrik-su faturası gelmiş, sanki hamam işletiyoruz” dedi.

Yurttaşların alım gücünün düşmesinin esnafı da etkilediğini dile getiren Dışbudak, “İnsanlar artık araçlarına çıkma parça arıyor. Durumu yok, ne yapsın. Biz buraya araba koyacak yer bulamazdık, şimdi işler düştü. Mecburen daralmaya gittik, işçi çıkardık. SSK, maaş ödeyemiyoruz artık. Yağların, takımların fiyatları arttı. Yarına umutla bakamıyoruz” ifadelerini kullandı.

“SANAYİ BÖLGESİNDESİN AMA HİÇ SES YOK. İŞ YOK ÇÜNKÜ”

Hatırlamayacak kadar uzun süredir araba lastiği işi yaptığını ifade eden Ata Çakar, iş sezonunda olmalarına rağmen siftah bile yapamadan dükkanı kapatmak zorunda kaldıklarını belirterek, yaşanan durgunluğu şu sözlerle anlattı:

“İş yok, yatıyoruz. Millette de para yok, alamıyor ki. Bizde zaten çıkma lastik olduğu için fiyat da artmadı, üstüne fiyatları düşürdük. Artık lastik bitene kadar değiştirmiyorlar. İş olsun diye fiyatları düşürdük, sürüm olur diye ama o da fayda etmedi. Bak, sanayi bölgesindesin ama hiç ses yok, iş yok çünkü. Biz burada 12-13 kişi de çalıştık. Şimdi iki kişi çalışıyoruz. İşler düştükçe işçi çıkarmak zorunda kaldım.”

“GENCECİK ÇOCUKLAR İŞ VAR MI DİYE ARIYOR. İSTEDİĞİ DE 3 KURUŞ PARA. SİGORTA BİLE İSTEMİYOR”

57 yıldır matbaa sektöründe çalışan Hasan Çolakoğlu, sektörün can çekiştiğini söyledi. Ciroda geçen yıla göre dörtte bir düşüş yaşandığını belirten Çolakoğlu, “Burası da artık ayakta duramıyor. Geçen sene herkes dibine kadar dayandı, bu sene 15 kişi dükkan kapattı” dedi.

Sektördeki daralmanın istihdama yansıdığına dikkati çeken Çolakoğlu, işçi çıkarmak zorunda kaldıklarını, ancak her gün yeni iş başvuruları yapıldığını söyledi. Çolakoğlu, “Gencecik çocuklar iş var mı diye arıyor. İstediği de 3 kuruş para, sigorta bile istemiyor. Ona rağmen kimse işe alamıyor. Kirasını bile ödeyemiyor kimse. Ben böyle giderse dükkânı kapatacağım” ifadelerini kullandı.

Sedat Yıldırım da “Matbaacılık sektörünün en yoğun olması gereken dönem. Ona rağmen işler durgun. 5-10 sene öncesinde ağustos aylarında mesai yapmaya başlardık, yoğunluktan. Takvimi ajandası vs. Şimdi o ürünlerin hazırlanma zamanı. Ancak gün geçtikçe firmaların bazıları bunlardan vazgeçti, bazıları ise adetleri düşürdü. Firmaların da durumları iyi değil, onlar da böylece maliyetten kısıyor. Bu da bize yansıyor. Matbaa malzemeleri de dolar endeksli olduğu için fiyatlar artıyor tabii. Burada her şey dolara bağlı” diye konuştu.

İşlerdeki düşüş ve maliyetlerin artmasından yakınan Yusuf Özdemir, mobilya üretim atölyesini kapatmak zorunda kaldığını ifade etti. Özdemir, şunları kaydetti:

“47 yıldır mobilya sektöründeyim. Üretim atölyemiz de var. İşler berbat. Benim atölyemde 30 kişi çalışıyordu, hepsini çıkarmak zorunda kaldım. Bu aydan itibaren ürünleri dışarıya yaptırma kararı aldım. O da istediğim gibi olmazsa tamamen kapatacağım.”

“MOBİLYACILAR ÇARŞISINDA BORÇSUZ İNSAN YOK”

Malzeme aldıkları firmaların tekel gibi çalıştığını, fiyatları aralarında belirlediklerini, döviz endeksli zam yaptıklarını, ancak dövizde düşme olduğu zaman fiyatlara yansıtmadıklarını belirten Özdemir sözlerini şöyle sürdürdü:

“Türkiye’de 3-5 tane MDF, sunta fabrikası var. Bunlar bir araya gelmiş, ortak fiyat belirlemişler. Rekabet yok, indirim yok, anlaşmışlar. Euro bir ara 7.8 liraya çıktı. O zamanlar MDF’yi o fiyattan sattılar. Şimdi euro düştü hala o fiyattan satıyorlar. Mobilyacılar Çarşısı’nda borçsuz insan yok. Piyasa böyle gitsin en az 150 dükkan kapatır.”

“BAŞKA İŞTE ÇALIŞIRKEN PARA BİRİKTİRİYORDUM, KENDİ İŞİMİ KURDUM KENARA PARA KOYAMIYORUM”

Üretimi riskli görerek sadece mağaza işi yaptıklarını belirten Nihal Ayrıksa Dursun, uzun yıllardır sektörde olduğunu belirtti.

Geçen ay işlerdeki azalmayı daha keskin bir şekilde hissettiklerini ifade eden Dursun “Eşimle, bu mağazayı açalı 2 yıl oldu. Kötü bir zamanda işe girdik, ancak ona rağmen ayakta duruyoruz. Reklama yatırım yaparak biraz olsun işi döndürüyoruz. Geçen ay ciddi anlamda kesti işler. Üretimi biraz daha riskli görüyoruz, o yüzden mağazacılık yapıyoruz.

2013-14-15 yıllarında başka bir mağazada müdürlük yapıyordum. O dönemde işler çok daha iyiydi. Çalışırken para biriktiriyordum, kendi işimin sahibi oldum, kenara para koyamıyorum. Artıya geçebilmemiz için şu anki işlerin iki katı iş olması lazım.

Geçen sene dövizdeki yükselme perakende satışta fiyatların artmasına neden oldu. Dövizin düşmesi fiyatı da değiştirmedi. Piyasayı bilmeyen biri koltuk takımı almaya gelince fiyatları görünce şaşırıyor açıkçası. Bizi en çok etkileyen de büyük mağazaların konkordato ilan etmesinin ardından ürünlerde yaptığı fiyat düşüklüğü” diye konuştu.

“ARTIK ÜRETİM YAPMAYI SORGULAR HALE GELDİK”

Büyük şirketlerin kendilerine nefes alacak alan bırakmadığını, haksız rekabet oluştuğunu belirten Orhan Özsoy “Büyük şirketler rahatça malzeme temin edebiliyor. Bankalarla büyük vadelerle çalışıyorlar. Küçük esnafın şansı kalmıyor. Siz bütün desteği büyük şirketlere verirseniz, biz altta eziliriz. Yukarıda filler tepişiyor altta biz çimler eziliyoruz. Geçen sene döviz indi çıktı bahanesiyle malzemelere büyük zamlar yapıldı. Vadeleri, taksitleri kıstılar. Geçen seneden bu yana dövizde artış yok ama hala zam yapıyorlar. Malzeme tedarikçisi 5-6 firma var. Bölgeleri paylaşmışlar, aralarında anlaşmışlar rahatça fiyatları yükseltiyorlar” ifadelerini kullandı.

Özsoy, sözlerine şöyle devam etti:

“Basit bir atölyeye gelen elektrik faturası 310 lira. Artık üretim yapmayı sorgular hale geldik. Üretim maliyetlerini satışa yansıtma şansımız yok. İş yok, alıcı belli. Ben şimdiye kadar işçi çıkarmadım, herkes evine ekmek götürüyor. Ancak artık katlanılacak boyutta değil.. Bu düzen böyle giderse, işler böyle giderse gittikçe kadroyu daraltacağım.”

“AKP bankalardaki dövizi TL’ye çevirecek”

Ekonomi

Beşli Çete’de kavga: Cengiz Holding Limak’ı şikayet edip ihaleyi kaptı

Birçok ihaleyi birlikte alan Cengiz Holding ile Limak Holding ilk kez karşı karşıya geldi. Hatay Büyükşehir Belediyesi’nin düzenlediği elektrik ihalesini kazanan Limak’ı şikayet eden Cengiz, ihaleyi tekrarlatıp kendisi aldı.

BOLD – CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun ‘Beşli Çete’ dediği yandaş müteahhitler (Cengiz, Limak, Kalyon, Kolin ve Makyol) arasında yer alan Cengiz ve Limak ile ilgili ilginç bir gelişme yaşandı. Dünyada kamudan en fazla ihale alan ve AKP’ye yakın müteahhitler bir ihalede birbirlerine düştü.

Birgün’den İsmail Arı’nın haberine göre, CHP’li Hatay Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı Hatay Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü, 23 Kasım 2020’de “Serbest Piyasadan Elektrik Enerjisi Alımı” adı altında bir ihale düzenledi.

ÖNCE LİMAK’A VERİLDİ SONRA CENGİZ’E KALDI

İhaleye sadece Cengiz Holding ile Limak Holding katıldı. İhaleyi, Limak’a bağlı Limak Uludağ Elektrik Şirketi aldı. Ancak, Kamu İhale Kurulu’nun 3 Şubat tarihinde yayımladığı tutanaklara göre, Cengiz Holding’e bağlı Cengiz Elektrik Şirketi, Limak’ı ihale dosyasında eksiklikleri olduğunu belirterek Kamu İhale Kurulu’na şikâyet etti. Kamu İhale Kurulu da oy çokluğuyla “İhalede mevzuata aykırılıklar tespit ederek, Limak Uludağ Elektrik Şirketi’nin verdiği teklifin ihalede değerlendirme dışı bırakılmasına” karar verdi. Böylece, Limak, ihale sürecinden elenmiş oldu.

Kamu İhale Bülteni’nde yayımlanan ihale sonucuna göre de Limak’ın elenmesiyle ihale tam 88 milyon 333 bin TL’ye Cengiz Elektrik Şirketi’ne verildi.

Okumaya devam et

Ekonomi

Ümit Boyner: Konuşmanın topluma ve ekonomiye bir faydası yok

umit boyner

Türkiye’deki baskı ortamına dikkat çeken Ümit Boyner, konuşmanın ekonomi ve topluma bir faydası olacağına dair inancın azaldığını vurguladı. “İş dünyasının toplumsal ve siyasal konularla ilgili konuşmaktan korktuğu da bir gerçek” dedi.

BOLD – Eski TÜSİAD Başkanı Ümit Boyner, iş dünyasında toplumsal ve siyasal konularla ilgili konuşmadığını söyledi. “İş dünyasının genel anlamda toplumsal ve siyasal konularla ilgili konuşmakta çekimser kaldığı belki de korktuğu bir gerçek. Bunu da açıkça söylemek lazım” diye konuştu. Boyner bu durumun tüm toplumda gözüktüğüne dikkat çekerek “Ancak şu da var; konuşmanın ekonomiye ve topluma bir faydası olacağına dair inanç azaldı. Bu inanç azalması da sadece iş insanlarıyla sınırlı bir refleks kaybı olarak görülmemeli. Sivil toplum, özgür basın, demokratik kapsayıcı kurumlarda son beş yılda ciddi bir erozyon yaşandı. Bunu da hesaba katmalıyız” dedi. diye konuştu.

YENİ ANAYASADAN ÜMİTSİZ

T24’te Murat Sabuncu’nun sorularını yanıtlayan Ümit Boyner yeni anayasa çalışmalarından da ümitsiz olduğunu belirtti: “Üniversitelerde yaşananlar, basının ve sivil toplum kuruluşlarının geldiği yer ortada. Farkı fikirlere tahammül, fikir ve örgütlenme özgürlüğünde geldiğimiz yer de ortada. Açıkçası ben şu andaki ortamı çok zor buluyorum” ifadesini kullandı. Boyner İstanbul Sözleşmesi’nden çıkılma kararını da şöyle eleştirdi: “Her şeyden önce devlet erkek şiddetine karşı kadının yanında olacağına dair bir inancı temsil ediyordu, o ortadan kalktı. Kadını erkekle eşit gören düşüncenin aile yapısını bozması gibi hem ataerkil hem de cehalete dayalı bakış açısını haklı kılmaya çalışması bence en büyük kaybımız” dedi.

Okumaya devam et

Ekonomi

Parası kalmayan vatandaş kredi kartına yüklendi

Tam kapanmaya nakitsiz giren halk, ihtiyaçlarını kredi kartı ile karşıladı. Kapanmanın ilk haftasında kredi kartı harcamaları yüzde 25 arttı. Harcamaların büyük kısmı online alışverişlerde yapıldı.

BOLD – Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) tarafından açıklanan verilere göre tam kapanmanın başladığı 30 Nisan haftasında kredi kartı kullanımı yüzde 25 arttı. Tam kapanma ile birlikte halkın kredi kartına yöneldiği ifade edilen açıklamada, kredi kartı ile yapılan harcamalarda market, alışveriş merkezleri, kulüp, dernek ve sosyal hizmetler dışındaki tüm harcamalarda düşüş gerçekleştiği belirtildi.

YILLIK ARTIŞ YÜZDE 80’E ULAŞTI

Nisan 2020’de başlayan kısıtlamaların bugüne kadar sürmesiyle, kartlı harcamalardaki yıllık artış yüzde 80’e ulaştı. Harcama gruplarına göre bakıldığında, kalemlerin tamamında yıllık olarak artış gözlendi. Salgından en olumsuz etkilenen harcama gruplarında yıllık artış oranlarının da yüksek olduğu görüldü.

ARTIK ALIŞVERİŞLER ONLINE YAPILIYOR

Pandemi dönemi ile başlayan ve halkın ciddi yönelimi ile önem kazanan online alışverişler Nisan ayında da artışını sürdürdü. Halkın internet üzerinden yaptığı alışverişlerin yıllık artışı yüzde 85’e, telefonla yapılan işlemlerinki ise yüzde 67’ye ulaştı.

NİSAN’DA KARTTAN 109 MİLYARLIK HARCAMA YAPILDI

Nisan 2021’de online harcamaların toplam harcamalar içindeki payının yüzde 34 olduğu açıklandı. Kredi kartları ile toplam 581 milyon işlem yapılırken, 109 milyar TL banka kartı ve kredi kartı ile harcama yapıldı.

AKP sonrası hayal kırıklığı olur mu?

Okumaya devam et

Popular

0Shares
0